Het Scholtenpad

Het Scholtenpad rondom Winterswijk is een pad dat door een echte boerenstreek gaat. Houtwallen, bossen, akkers, weilanden en kleine bochtige wegen geven dit hoevenlandschap een intiem karakter. Het land is door de boer gevormd, kleinschalige bedrijfsvoering zorgde voor onregelmatige perceelsvormen en bochtige wegen. Kenmerkend zijn de boerderijen met afwisselend rode of groene topgevels. Het Scholtenpad passeert diverse kleine dorpjes waarvan Bredevoort (boekenstad) wel de meest bekende is (foto etalage boekwinkeltje Bredevoort).

Het Scholtenpad heeft zijn naam te danken aan de Scholtengoederen. Scholtenboeren hebben eeuwenlang hun stempel op het landschap en de samenleving rondom Winterswijk gedrukt. In de middeleeuwen fungeerden de Scholtenboeren als rentmeester van de adel maar na de middeleeuwen werden ze zelf eigenaar en grootgrondbezitter. In de 19e eeuw werd bij een flink aantal boerderijen een groot rechthoekig huis gebouwd. Zo’n Scholte-erf werd een nederzetting op zich met allerlei bijgebouwen en omringd door zware eiken en een hoogstammige boomgaard. Op de foto een voorbeeld van een Scholtenboerderij.


De route begint in Winterswijk, een slaperig dorp in de Achterhoek vlak tegen de grens aan. Een aardig en gastvrij kerkplein, een paar leuke karakteristieke gebouwen. Een beroemde inwoner Gerrit Komrij schreef er eens over: “Ik ben geboren in Winterswijk. Dat ligt in de verste uithoek van een streek die zelf weer de Achterhoek heet. Oostenrijk is daar al lang begonnen” Ik kan er niet over oordelen want het Scholtenpad begint op het kerkplein maar direct daarna loop je het dorp uit om er niet eerder weer in te komen dan nadat je het Scholtenpad hebt beeindigd. Maar de koffie en het appelgebak op het terras van het kerkplein waren zeker niet slecht!


Ik begon de route in de winter te lopen en beeindigde de route in de volle zomer. In feite maakte ik dus drie seizoenen mee. Alhoewel er wel de nodige bossen zijn vind ik dat de route zich op het oostelijke deel na kenmerkt doordat hij zo weinig door het bos gaat. Je loopt bijna constant over boerenlandweggetjes met zo nu en dan kleine stukken bos maar vooral veel met boomwallen, weilanden en akkers. Tijdens het zomerseizoen is dat boerenland op z’n mooist vandaar mijn uitspraak dat dit pad zich in de zomer van z’n mooiste kant laat zien. Toch zitten er in de winter wel mooie stukjes zoals op deze foto’s in de buurt van watermolen van Berenschot wanneer je door de bossen bij Bekendelle wandelt.


Maar ook in de winter en de lente heeft dat boerenlandschap z’n charme hoor. Verre einden, weidse uitzichten. In de lente omgeploegde akkers met diepe voren en kaarsrechte lijnen die aan de horizon bij elkaar lijken te komen. Dat ploegen is een kunst op zich, er wordt in Nederland naar ik heb begrepen zelfs gestreden om het kampioenschap ploegen.


Het eerste plaatsje dat men aandoet is een bekend plaatsje, Bredevoort. Het stadje ontstond in de buurt van een kasteel dat in de 12e eeuw werd gebouwd om controle te houden over de toenmalige moerassen. Later werd het een echt vestingstadje met grachten, stadswallen en bastions.


Bredevoort is met name bekend geworden om z’n boeken. Dat is nog niet zo gek lang. in de jaren ’90 van de vorige eeuw ontstond dit idee naar aanleiding van een artikel in de Volkskrant over een soortgelijk dorpje in Wales. Er was veel leegstand in Bredevoort, een reden om te proberen zoiets hier ook voor elkaar te krijgen. Inmiddels zijn er een twintigtal tweedehands en antiquarische winkeltjes en zijn er jaarlijks een aantal grote boekenmarkten. Het grappige is dat je zelfs op dagen dat de winkeltjes niet open zijn bij een deel van de tweedehands boeken kunt komen die onder afdakjes zijn uitgestald. Om te betalen doe je geld in de brievenbus.


Zoals gezegd is de omgeving van Winterswijk echt een boerenomgeving. Veel landbouw en veeteelt. De topgevels van de boerderijen zijn afwisselend rood of groen. Oorspronkelijk werd de rode kleurstof gebruikt door arme pachtboeren omdat ze één van de grondstoffen, moerasijzererts, in de directe omgeving voorhanden hadden. Wanneer dit materiaal fijngemalen werd en vermengd met biest (koemelk vlak voor en na het kalveren) kreeg je de ossenbloedkleurige verf. Rijke boeren wilden zich nog wel eens onderscheiden door groene verf te gebruiken waarmee ze lieten zien dat ze genoeg geld hadden om verf te kopen.


Vlak voor Lievelde passeer je de Engelse Schans. Deze schans is als verdedigingswerk van Groenlo in de 80-jarige oorlog (1627) aangelegd. Na eeuwen van betrekkelijke rust werd de grond in 1945 aangekocht door de Lichtevoordense motorclub en dat viel tijdens de wandeling goed te horen en te zien. Er is een fraaie crosbaan aangelegd en de oude verdedigingswerken zijn daarnaast in ere hersteld. In 2010 heeft de stichting Engelse Schans zelfs een prachtige uitkijktoren gebouwd. Met een hoogte van 20 meter kun je zowel over de crosbaan als de Engels Schans uitkijken maar daarnaast heb je ook een fraai uitzicht over de totale omgeving waarbij je ook Groenlo (het doel van de belegering) kunt zien liggen.


Een dag oud was dit veulen toen ik passeerde. Net de nacht daarvoor geboren werd mij verteld. Het stond nog te wankelen op z’n benen. Ik heb er wel een half uur naar staan kijken. En fotograferen natuurlijk.


Een bijzonder fraai stuk Scholtenpad ligt na Meddo, als je langs de oevers van de Beurzerbeek loopt. Je komt dan ook langzamerhand in het gedeelte van het Scholtenpad met meer variatie in het boerenlandschap door de aanwezigheid van meer bossen en water. De foto die ik gebruikte voor de header (wandelend stel in het bos) van deze site is ook in de bossen in deze regio gemaakt.


De trein van Winterswijk naar Borken loopt al lang niet meer. De oude spoorrails zijn echter nog niet helemaal verdwenen en er heeft zich een mooi natuurgebied gevormd met o.a. natte heide en veel bos. Een bijzonder fraai laatste deel van het Scholtenpad vlak langs de grens. Hieronder nog een paar foto’s die ik maakte tijdens het lopen van dit pad.


Comments are closed.