Havezatenpad

Wandelen langs hoeven en havezaten in de tuin van Nederland is de inleidende tekst van het boekje van de Nivon. Inclusief een weekendwandeling rond Vollenhove is het een 300 km lange wandelweg door de mooie provincie Overijssel. Je wandelt van Oldenzaal in het zuiden dwars door de provincie naar Steenwijk in het uiterste noorden. Een afwisselend kleinschalig landschap dat zijn eigenschappen met name dankt aan het grote aantal landgoederen binnen de provincie.

De presentatie op deze site bevat een sfeerimpressie met een beperkt aantal foto’s. Wilt u na het lezen meer foto’s zien van deze reis klik dan op de volgende link: foto’s Havezatenpad


We beginnen onze wandeling in Oldenzaal waar we als eerste duidelijke herkenningspunt de watertoren van Oldenzaal kunnen zien. Direct daarop dient zich de eerste havezate aan. Landgoed De Haer is in 1881 gebouwd in opdracht van de Overijsselse textielfabrikant Gelderman. De parkachtige tuin is een ontwerp van de landschapsarchitect Pieter Wattez. Vrij snel daarna slaan we het eerste bospad in. De LAW is begonnen en voert ons als eerste door het landgoed de Boerskotten in de richting van Lonneker.


Via de Snippert, een voormalig heideveld dat aangekocht was door de textielfamilie Blijdenstein om er een landgoed op te stichten komen we via de Lonnekerberg uit bij het Lonnekermeer. Genietend van prachtige paadjes waar we vlak langs gewassen lopen met daarin rode papaver, lopen we Lonneker binnen. Op het kerkplein in Lonneker kunnen we genieten van koffie met een lekker stuk appelgebak waarna we de route voortzetten richting de eerste grote stad die aan de route ligt Enschede.


Prachtige boerderijen in het Twentse landschap. De landgoederen zijn mooi maar de landelijk gelegen boerderijen kunnen op veel fronten daarmee wedijveren. Via de terreinen van de universiteit Twente en een loopbrug over het Twentekanaal komen we aan in Twekkelo. In het landschap van Twekkelo vallen de talrijke groene zouthuisjes op. Daartussen staan enkele zwartgeteerde houten torens. Deze boortorens uit de jaren twintig zijn rijksmonumenten en herinneren aan de eerste jaren van de Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie, later de Akzo.


Om de kerk in Delden te bereiken liep de plaatselijke bevolking over kerkenpaden. Eén van de mooiste is het Kerkevelder voetpad dat Beckum met Delden verbindt (foto) Na een fraai heidegebied met veel gagelbosjes, waarvan de takjes in de week voor Pasen gebruikt worden om voor de kinderen een “Palmpasen” op te tuigen, komt u op een zandweg omgeven door naaldbos en weiden. Kerkenpaden worden veel gebruikt op de LAW’s die door Nederland lopen, maar inmiddels zijn het meestal wel combinaties geworden van wandel- en fietspaden.


Het Twickel is een 4000 ha groot landgoed dat al eeuwen lang het leven rond Delden domineert. Twickel is het grootste landgoed van Nederland en een van de belangrijkste havezaten van Overijssel. Van oudsher blijkt de macht van de havezate vooral uit het grondbezit en uit de verhouding tussen landheer en pachters. Ruim 160 boerderijen liggen er in het bijzonder fraaie landschap met bossen, heidevelden en vennen. Alle boerderijen van Twickel zijn herkenbaar aan de zwart-witte luiken.


Het hof van Twente is de naam van de Twentse gemeente met de meeste havezaten binnen de grenzen. Veel van deze landgoederen liggen rond Goor en Diepenheim. Vroeger werden deze havezaten ( in feite verstrekte huizen) bewoond door borgmannen die in de omgeving van de burcht moesten wonen om in tijden van nood gewapende hulp te kunnen bieden aan de edelman die door de bisschop was aangesteld om in zijn naam op te treden. Zowel Goor als Diepenheim kende een dergelijke edelman. In het totaal zijn er nu nog 11 landgoederen in deze omgeving te vinden. En ergens boven op de es treft u dan nog huize Esjan aan. In een keurig geknipt heggetje staat de naam weergegeven.


Huize Diepenheim is de oudste Havezate van het dorp Diepenheim. Voor huize Warmelo moet u even van de route af bij het kerkhof. Dit is beslist de moeite waard vooral als u dan een blik werpt op Diepenheim zelf. U hebt dan een prachtig zicht op de kerk van Diepenheim verscholen in het groen. En onderweg geniet u van diverse oude schuren en klassieke hooibergen.


Als we Markelo binnenwandelen heb je een prachtig uitzicht over de Markeloseberg en de fraaie molen de Hoop. Tussen Markelo en Rijssen tref je geen Havezaten aan. Via het natuurgebied De Borkeld (een stuwwal met uitgestrekte heidevelden) bereiken we Rijssen.


Havezate Oosterhof in Rijssen ligt in een fraai park omringd door water. Ik wandelde er met mooi weer en kon prachtig de weerspiegeling van de bomen in het water vastleggen.

In 1960 werd de toen danig vervallen Havezate door de laatste adellijke bewoonster, barones van der Borch tot Verwolde verkocht aan de gemeente Rijssen. Tegenwoordig huisvest het complex een tweetal musea. Het park is vrij toegankelijk.


Aan de rand van Rijssen staat een olie- en pelmolen. De ligging direct aan de Regge was handig voor de aanvoer van lijn- en koolzaad en gerst. De haven van de molen is de vaste ligplaats van de Enterse Zomp “Regt door Zee” De zomp is nieuw gebouwd in 1987 omdat er van de honderden die ooit de Regge bevoeren geen enkele meer over was.


Het Havezatenpad loopt tussen Rijssen en Ommen door het Reggedal. Dit dal ligt in de laagte tussen de stuwwallen van Salland en Wierden. Vooral de stuwwal van Salland is op de achtergrond steeds aanwezig. Het Pieterpad loopt over de Sallandse heuvelrug en het is echt verrassend om op maar enkele kilometers van dat pad een totaal andere natuur te vinden.


Het Reggedal is een erg fraai dal. Het is een breed dal en dat geeft de Regge de gelegenheid om uitbundig te meanderen. Het grillige verloop van de rivier tegen de achtergrond van de Sallandse heuvels geven het Reggedal een speciale bekoring. Havezaten vielen er in het Reggedal amper te bewonderen, veel zijn er verloren gegaan. Maar de landgoederen hebben natuurlijk wel veel landschappelijke en natuurlijke waarde gehad voor het gebied. Ik vond het een bijzonder verrassend dal om doorheen te wandelen. Het bankje op de foto staat aan de oever van de Regge. Banken zijn een thema van mij en dan mag deze natuurlijk niet ontbreken.


Kasteel Eerde is één van de weinige nog te bezichtigen havezaten in het Reggedal. Je moet wel even de Regge laten voor wat’tie is om deze havezate te bekijken, maar het is een mooi kasteel. Het landgoed heeft baroktuinen en ligt in een fraaie omgeving van akkers, weiden en bosjes op de glooiende Eerder Esch.


Bij Ommen bereik je het Vechtdal dat je in westelijke richting tot Zwolle zult gaan volgen. De Vecht staat bekend als Nederlands kleinste grote rivier. Het is een populair gebied bij toeristen. Een gevarieerd landschap van bossen, weiden en fraaie houtwallen. Havezaten kom je er minder tegen.


Zwolle binnenlopend is het meest opvallende gebouw toch wel de Sassenpoort. Zwolle is een oude Hanzestad en deze poort stamt uit die tijd. De poort is gebouwd in 1400 en symboliseert de macht van Zwolle in het Hanzetijdperk. Het is de enige overgebleven Stadspoort na de ontmanteling van de stadswallen.


Bij Zwolle buigen we weer af naar het noorden en bereiken dan het meest waterrijke gebied van de route. We volgen het Zwarte water en via Hasselt bereiken we Genemuiden en staan dan aan het begin van de Wieden en de Weerribben. Dit laatste noordelijke deel van het havezatenpad kent eigenlijk zeer weinig Havezaten. Dit wordt echter ruimschoots gecompenseerd door de fraaie natuur met veel water. En ja, in een waterrijk gebied kan het ook voorkomen dat het water overgestoken moet worden. Een pont is dan altijd een leuke manier om de overkant te bereiken zoals het pont bij Genemuiden.


In de kop van Overijssel neemt het waterrijke gebied van Wieden en Weeribben een belangrijke plaats in. Niet voor niks zijn de Weerribben een nationaal park en ook de Wieden zijn een natuurmonument. Net in de periode dat ik er wandelde was het de tijd om het riet te oogsten. Dat levert natuurlijk prachtige plaatjes op. Riettelers hebben het moeilijk in deze tijd, daardoor is het een beroep dat langzaam uit dreigt te sterven. Gelukkig worden riettelers tegenwoordig door organisaties als Natuurmonumenten ook ingezet voor het behoud van het landschap, met die neveninkomsten kan het beroep in deze streek in ere worden gehouden.


Een nieuwe ochtend. Zeer vroeg op pad. De bloemen zijn nog niet open, zwanen in de mist. Nederland is vol zegt men wel eens maar als wandelaar ervaar ik dat toch niet zo. OK, als ik in het centrum van Giethoorn wandel dan is het even druk maar ben je enkele kilometers verderop dan zie je echt bijna geen mens meer. Zo nu en dan een fietser of een medewandelaar. Ook in deze drukke en zeer toeristische streek heb ik dat zo ervaren.


Het land van Vollenhove ligt eigenlijk buiten het Havezatenpad en wordt in het boekje als een extra wandelweekend gepresenteerd. Een “ommetje” dat zeker de moeite waard is. Ik trof het dorp op een slaperige zondagmorgen en kon in alle rust rondwandelen. De streek wordt in het begeleidende boekje van het Havezatenpad beschreven als Overijssel in Madurodamformaat. In deze streek zijn op korte afstand van elkaar heuvels, havezaten, essen, wei- en hooilanden te vinden.


De hazen lopen… Wandelend langs de waterkant zag ik ze van verre komen. Twee hazen komen mijn richting uit. Ik zat doorstil aan de kant met fototoestel in de aanslag. Zeer dichtbij kwamen ze tot opeens… ik was ontdekt.. tja dan maar weer terug dus. Een paar uur verder, wandelend over een dijk. Opeens zie ik iets beneden me een haas in z’n leger zitten. Ik sta vlak boven hem maar het beest blijf doodstil liggen. Uiteindelijk wordt het hem toch te gortig en huppelt het beestje weg.


Wandelen door de weerribben is een waardig besluit van dit wandelpad. Giethoorn alleen al is de moeite waard om doorheen te wandelen. Het is er wel erg toeristisch maar als je de ochtend neemt om door Giethoorn te gaan valt het wel mee. En ben je dan een paar kilometer verder dan keert de rust weer. Wel een zak kniepertjes rijker natuurlijk die we bij een drietal dames in klederdracht kochten.

One Response to Havezatenpad

  1. Wij zijn met z’n 7en dit Havezatenpad aan ’t lopen .
    We gaan zondag 4nov. 2012 weer een afstand van ongveer30km lopen van: Rijssen- Schuilenburg .
    Tot nog toe hebben we er erg van genoten . En elke keer weer een verrassend landschap krijg je te zien.
    Het Trekvogelpad en ’t Pieterpad hebben we ook gelopen. Was ook heel bijzonder mooi.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *